Pages

Wednesday, February 1, 2017

USHAURI KWAKO MH PAUL MAKONDA


Jana nimesikiliza sehemu ya mazungumzo yako kama Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam na wadau wa usafiri wa Taxi jijini DSM hasa kutokana na kile ambacho kimeonekana kama “uvamizi wa kampuni ya Uber” kwenye soko la Taxi. Katika jumla ya niliyojifunza kwenye kikao kile, inaonekana wadau wa Taxi (madereva na wamiliki ) wanalalamikia Kampuni hii juu ya utaratibu wanaotumia kufanya biashara na gharama wanazotoza kutokua halisia (kidogo sana ukilinganisha na viwango vyao vya kawaida) na hivyo kuathiri sana soko lao.

Katika kikao hiki nilivutiwa na mtizamo wako kuhusu tatizo hili kwani nilelewa mambo kadhaa toka kwako: kwamba kwanza umegundua kuna tatizo; pili ulifanya utafiti wako kidogo na usio rasmi; tatu ukataka kuwasikiliza wahusika na kupata maelezo na ushahidi wa kutosha kuhusu tatizo; na mwisho ukataka kupata mapendekezo ya kutatua tatizo toka kwa wanaoathirika. Kwanza niseme hii ni hatua na mtizamo mzuri sana kwa kiongozi wa watu. Kama kiongozi ni vema kuchukua muda unapokabiliana na tatizo kubwa la kijamii na kupata maelezo sahihi kabla ya kufanya maamuzi au kutoa maelekezo. Pili, umeonesha busara kama kiongozi kuwashirikisha waathirika katika kutafuta suluhu na majawabu ya matatizo kabla ya kufanya maamuzi maana kuwa kiongozi hakumaanishi unajua kila kitu. Huu ni mtazamo mzuri na ninakupongeza.



Nimeona umewapa wadau wiki moja wakatafakari na wakupelekee mapendekezo yao. Kwa kuwa wiki hiyo haijaisha nimetamani nami kama mdau wa mkoa wako na zaidi sana kama raia wa Tanzania, nitoe mchango wangu kushauri jambo hili ili kama itakupendeza wewe na wasaidizi wako, muchanganye na mapendekezo yatakayoletwa wadau kupata suhuhisho na majawabu ya kusaidia. Nitajaribu kufupisha sana mawazo yangu:

Moja, mimi sijawahi kutumia usafiri wa Uber DSM lakini nimeutumia nje ya Tanzania. Ni ukweli usio na kificho kwamba mfumo wao wa uendeshaji biashara ya Taxi una faida nyingi kwa mtumiaji hasa kuokoa muda, kupata huduma mahali ulipo,na wakati mwingie gharama ni ndogo kidogo ukilinganisha na wato huduma wengine. Hili halipingiki hasa unapofananisha na huduma zetu za taxi ambazo ziko kizamani sana.

Mbili, nimesikitika kwamba nchi yetu imefikia mahali pa kuruhusu hadi biashara ya Taxi imfanywe na makampuni ya nje. Uber ni kampuni ya Kimarekani yenye Makao yake makuu katika Jiji la San Fransisco na ilizianzishwa mwaka 2009 jamaa wawili Garrett Camp na Travis Kalanick. Ndani ya maiaka michache ya uhai wake imejitahidi kujipanua kwa haraka kwenye nchi kadhaa. Nchini Uingereza ina maika kama 2 sasa na inapanuka kwa kasi huku kukiwa na mambo kadhaa ambayo yameshaleta migogoro.

Tatu, Nchi zote makini duniani na hasa za kimagharibi (zilizoendelea) zinajitahidi sana kutoruhusu kila kazi/biashara kufanywa na watu wa nje ya nchi yao. Wanalinda soko lao na wanalinda ajira na vipato vya watu wao. Ndio mana unaweza kuingia kwao ukiwa hata na PhD au umeipata kwao na ikawa ngumu sana kuajiriwa kwa kuwa wanatoa kipaumbele kwa watu wao. Kwa kifupi hawakupi ajira iwapo kuna mtu wao anaihitaji na hana kazi. Tunapoongelea habari ya kukuza uchumi wa watanzania kama taifa na kwa mtu mmoja mmoja ni lazima tuwe na mikakati ya kulinda baadhi ya ajira na biashara kwa ajili ya watu wetu hasa zile zinazofanywa na watu wa kipato kidogo na zisizohitaji utaalamu na elimu kubwa. Ninashawishika kwamba kuruhusu wageni na makampuni ya kigeni kuwekeza usafiri wa taxi, mabasi, bajaji, mama lishe, na zingine zinazofafa na hizo sio kitu sahihi na tutapoteza mwelekeo. Tutunze ajira hizi kwa ajili ya watu wetu kwa nguvu zetu na makampuni ya kigeni tuwasukumize wakawekeze kwenye biashara na shughuli zinazohitaji mitaji mikubwa, utaalamu wa hali juu, na teknolojia ambazo hatuna kama vile usaifiri wa ndege, treni, viwanda vya uzalishaji, nk.

Nne, tunaporuhusu makampuni ya kigeni kuwekeza kwenye biashara za kawaida kama hizi ni wazi kwamba unazidi kuondoa fedha kwenye mzunguko wa watu wa kawaida. Hata kama kampuni hiyo inalipa kodi, tujue kwamba faida wanayoipata kwa sehemu kubwa haibaki nchini maana inakwenda kwenye nchi zao. Hata kama ikibaki haibaki kwa watu ambao fedha hiyo imetolewa (watu wa kipato na maciha ya chini). Hii bado inanipa ushawishi wa kutoruhusu wageni kuwekeza kwenye maeneo kama haya.

Tano, ni kweli tunatakiwa kuboresha huduma ya taxi DSM na miji mingine iondokane na uzamani, ulanguzi, uhatari, na ulaghai. Tunaweza kuboresha huduma hii ikawa ya kisasa, ya kuheshimika, salama, na isiyo na ulanguzi bila kuitafuta wawekezaji au wataalamu wa nje. Mambo kadhaa yanaweza kufanyika:

a.Tuachane na mfumo wa kuendesha biashara ya taxi kwa mtu mmoja mmoja na badala yake iendeshwe kikampuni. Inaweza ikaundwa kampuni moja au zaidi ambayo kila mwenye taxi anajisajili huko na biashara inakua ni kati ya wateja na kampuni badala ya dereva na mwenye taxi. Kwa mfano, Chama cha Madereva Taxi DMS kinaweza kuondokana na kuwa chama ikawa kampuni. Kila mwenye Taxi anaingia mkataba na kampuni hiyo na kampuni inaweka viwango vya gharama inayoeleweka kwa umbali (kimometa) badala ya ilivyo sasa. Pia kampuni itahakikisha kila taxi inafungwa kifaa cha kuhesabu umbali na kukokotoa gharama hivyo mteja anaona kabisa kasafiri umbali gani na ni gharama kiasi gani bila kuibiwa na kulanguliwa. Vifaa hivi sio ghali na vinapatikana

b. Kwa kutumia wataalaamu wetu wa ndani na hasa vyuo vikuu, kampuni hizi watengeneze mifumo ya kompyuta ambayo itazisajili taxi zote na kuziratibu zinapokua barabarani ili kutoa huduma kwa wakati. Hii itapunguza uzamani uliko sasa hivi wa taxi kutoka Posta au Mbagala kumfuata mteja Bunju kwa kuwa ndio anaijua wakati kuna Taxi ziko barabarani nyingi kuanzia Mwenge hadi Bagamoyo. Mfumo wanaotumia Uber hautofautiani sana na huu lakini hiki ndicho nchi nyingi za wenzetu zinatumia kwa sasa. Hii itasaidia huduma ya Taxi ipatikane njiani lakini pia mtu aweze kupiga simu kwenye ofisi ya kampuni na kutumiwa taxi iliyokaribu na alipo. Hii tapunguza sana gharama kwani kwa sasa madereva wanatoza gharama kubwa ikisababisha na safari ndefu ya kwenda na kurudi (round trips) kutoka alipo hadi anapompeleka mteja na kurudi tena maskani ake. Najua bado tunachangamoto ya anuani sahihi za makazi lakini bado tunaweza kufanya tafakuri fikirishi na tukapata namna nzuri tu ya kukidhi mahitaji.

c. Mara nyingine ninahisi viongozi wetu na taasisi za maamuzi serikalini hazina taarifa sahihi/za kutosha juu ya ujuzi na utalaamu wetu uliolala kwenye vyuo vikuu na hivyo kujikuta wanashiwika kirahisi na makampuni ya nje kwenye mambo yahusuyo teknolojia hasa kwenye TEHAMA. Hili laweza kuchangiwa pia na wataalamu wetu hasa vyuo vikuu kujifungia ndani na jamii kutokujua wanaweza kuisaidiaje, lakini tuna wajuzi na wataalmu wengi wanaoweza kuboresha huduma kama hizi. Ninakuomba nenda pale Bamaga kwenye kampasi ya elimu za TEHAMA ya Chuo Kikuu cha DSM (UDSM) wakishirikiana na Shule yao Kuu cha Biashara waambie wakusaidie kukubunia mfumo wa kuratibu Taxi kwenye mkoa wako na mupeane muda. Kwa kufanya haya utakua umeshiriki kukuza tafiti, kuendeleza ubunifu wa ndani, na utakua umepata suluhisho na majawabu unayotafuta kwa mkoa wako. Pia utagundua kwamba Uber au wengine wa nje hawana miujiza sana katika wanachokifanya kwani yanaweza kufanywa vyema na watanzania wenyewe. UDSM kukimba mbali mkoa wako una vyuo vingine kama IFM na DIT ambavyo vina wataalamu wengi wa mifumo ya TEHAMA.

d.  Biashara ya Taxi irasimishwe. Kwa utaratibu maalumu na kwa awamu tuachane na mtindo kufanyika biashara hii kienyeji na chini ya wamiliki binafsi ili  kuboresha na kuhakiki usalama wake, kufanikisha ukusanyaji wa kodi, kuongeza ufanisi kwa watumiaji wa huduma, na kupunguza ughali usio wa lazima.

Kama ukipenda kujiridhisha unaweza kupata taarifa ya kitaaalmu kuelezea changamoto ya kukumbatia kampuni za nje kama Uber kwenye soko dogo na linalotegemewa na watu wa chini kama wa nchi yetu ili ikusaidie wewe na wasaidizi wako kufanya maamuzi yenye ushahidi zaidi. Ni muhim sana katika kukabiliana na changamoto za kijamii kama ambazo ziko nyingi, ninyi viongozi mutumie pia wataalamu/wasomi/watafiti ili majawabu na suluhisho munalotoa au linalopatika liwe la kimkakati zaidi, endelevu, na linaloangalia mambo mengi katika mtambuka wa jambo husika.

Nakutakia kazi njema na bidii zaidi katika kutatua changamoto zinazoikabili jamii yetu ya Dar es Salaam na Tanzania kwa ujumla wake.

Ni mimi mwananchi wako wa Dar esSM, Mathew Mndeme (Mwalimu MM)
Napatikana kupitia barua pepe: mmmwalimu(at)gmail.com


Saturday, January 14, 2017

NI NJIA GANI ITAYOKAYOKUHAKIKISHIA USALAMA NA USIRI WAKO WAKATI WA MAWASILIANO?

Utangulizi:
Usiri (confidentiality) na usalama (security) ni dhana na bidhaa mbili zenye umuhim mkubwa sana kwenye mawasiliano kwa njia za kielekroniki kama simu, ujumbe mfupi wa maandishi, na baruapepe (emails). Moja, ni uhakika kwamba nikiongea na mtu kwa simu au kwa ujumbe wa maandishi (SMS au programu zingine zinazoruhusu kuchati) au kwa baruapepe (emails) hakuna mtu mwingine asiyehusika ambaye anaweza kuyasikia au kuyaona mawasiliano yangu (confidentiality). Mbili, ni uhakika kwamba ninapofanya mawasiliano, mtu au watu wenye lengo la kufuatilia mawasiliano yangu hawataweza kufanya hivyo kwa kuwa nina ulinzi dhidi ya kuingiliwa (kusikiliza sauti au kuona ujumbe) mawasiliano yangu (Security). Haya mambo mawili ni mahitaji makubwa kwa mteja yeyote wa huduma ya mawasiliano duniani kote.

Jinsi mawasiliano ya simu yanavyoweza kuingiliwa.  Chanzo: mtandao wa Internet 

Sio lengo la makala hii fupi kukuchosha kwa kuongea kwa undani utaalamu na teknolojia za mawasiliano na jinsi zinavyofanya kazi bali nataka tu kumishirikisha elimu kidogo kwa wale wasio na uelewa wa kutosha na hivyo kumisaidia mambo kadhaa: moja, kujua njia sahihi ya kutumia kulingana na aina ya mawasiliano; mbili, kujua njia gani sio sahihi kuwasiliana wakati gani; tatu, kujua jinsi ya kujilinda na kujihakikisha usalama na usiri kwenye mawasilinao; na nne, kuwa na ujasiri au kujiamini unapowasiliana kwamba uko salama. Hali kadhalika, inaweza kumisidia baadhi ya watu kujua ni aina gani ya simu au vifaa vingine wanavyohitaji kulingana na asili ya mawasiliano yao. Hata hivyo, makala hii haina lengo la kumshawishi au kumsaidia mtu kufanya uhalifu na kuvunja sheria zihusianazo na makosa ya mawasilinao ya kimtandao.

Zipo sababu nyingi zinazotufanya tulazimike kuhitaji usiri mkubwa (confidentiality) na uhakika wa usalama wa mawasiliano (security) tunayofanya. Sio tu kwa sababu tunaweza tukawa tunapeana taarifa zinazotafutwa, au tunatukana mtu, au tunapanga njama mbaya, bali usiri ni haki na hitaji la msingi la kila mwanadamu. Ndio mana kwenye nchi za wenzetu ambazo kuna kamera za usalama (surveillance cameras) karibu kila mahali, sio rahisi ukute chooni kumeandikwa kwamba kuna kamera. Kwa nini? Ni kwa sababu mwanadamu ana upande wa maisha anayohitaji usiri na akikosa hitaji hili anapoteza haiba na utashi wake na anakua sawa na wanyama wengine wasio na utashi kama wetu. Hakuna mtu mwenye mamlaka na sababu ya kumnyima mwanadamu mwingine hitaji hili la asili ili mradi havunji sheria na taratibu zilizowekwa na jamii. Unahitaji usiri wa mawasiliano na watoto au wazazi wako; usiri na mwenza wako, na rafiki zako, nk. Unahitaji usiri na usalama wa mawasiliano yako ya kibiashara, ubunifu, na mikakati mingine ambayo kuiweka wazi kwa mtu zaidi ya yule unayemkusudia kunaweza kuhatarisha jambo fulani au kukuletea hasara au heshima kwenye jamii. Kuna lugha ya “kijinga na kitoto” mtu anaweza kuitumia na mke/mume/mpenzi wake kama sehemu ya mahusiano yao na ambayo hawezi kuitumia pengine popote katika ulimwengu huu na ni vema awe na uhakika kwamba atakapotumia njia mawasiliano bado itabaki ni siri kati yao.

Mvutano katika ya watawala na teknolojia
Kabla ya kwenda mbali, niseme tu kwamba duniani kote kuna mgogoro mkubwa kati ya wataalamu na watoa hudumu za teknolojia za mawasiliano na watawala/serikali/ vyombo vya usalama. Wakati serikali za mataifa yenye nguvu na maendeleo makubwa ya mawasiliano kama Uingereza, Marekani, Ujerumani, Urusi, na wengine wanawekeza sana kukuza teknolojia hizi na kutengeneza wataalamu wenye ujuzi mkubwa, wamejikuta wanaingia pia kwenye mgogoro na makampuni pale ambapo yanakua na uwezo wa kuwazuia watawala na vyombo vya usalama kuingilia mawasiliano ya watu binafsi. Vyombo vya usalama na serikali vinataka kuingilia mawasilino ya watu kwa madai ya kuhakikisha usalama wa nchi na ulinzi kwa ujumla wake na hivyo vinalazimisha wataalamu wa huduma za mawasiliano waache angalau “mlango au dirisha wazi” katika teknolojia zao ili kuwawezesha kuingia ndani na kufanya watakalo. Kwa kifupi wanawaambia jenga nyumba imara, milango imara, madirisha imara, fensi imara yenye geti kubwa, na weka fensi ya umeme. Ila mwisho wa siku nyumba hiyo muitumie bila kufunga mlango mdogo wa geti la nje na waache mlango mmoja au dirisha wazi muda wote kuwawezesha kuingia ndani muda wanaotaka.

Rais wa Marekani na mshauri wake mkuu wa mambo ya usalama wa taifa wakiongea kwenye chumba maalumu cha mawasiliano ya simu yenye usiri na usalama wa hali ya juu (CHANZO)


Makampuni ya mawasiliano wamekua wakipingana na matakwa haya ya watawala na vyombo vya usalama kwa nguvu kubwa kwa maslahi ya wateja wao na maslahi mapana ya uvumbuzi wa kiteknolojia. Wakati madai na matakwa haya ya watawala ni ya msingi na yana tija, ukweli unabaki kwamba iwapo wataacha dirisha au mlango wazi kwenye mfumo wa mawasiliano, hutatumiwa na vyombo hivi au watawala pekee kwa maslahi ya kiulinzi na usalama. Mlango au dirisha hilo litakua wazi pia kwa vibaka, wahuni, walanguzi, matapeli, majambazi, wambea, waongo, mafisadi, wapelelezi, wanafiki, na wengine wote wenye maslahi (interest) na vilivyoko ndani ya nyumba hiyo. Hivyo wakati uwazi huo utakua unawasaidia watawala na vyombo vya usalama kurahisisha kazi zao, utamweka hatarini mteja wa huduma hii maana wajanja watamwingilia. Serikali na vyombo vya usalama za nchi hizi zinapata ugumu wa kuyafungia makapuni au kuyalazimisha kutimiza matakwa yao kwa sababu nao ni wateja wa teknolojia hizi na iwapo watawatisha watalaamu na makampuni haya wataua hazina ya uvumbuzi na utaalamu wa kiteknolojia ulio adimu na wenye faida kubwa kwa mataifa yao. Moja ya ngumu za mataifa makubwa duniani sio tu uwezo wa silaha, kivita, na uchumi mkubwa, bali ni uwezo wa gunduzi za kiteknolojia hasa kwenye eneo la mawasiliano. Makampuni ya mawasiliano yamekua yakipinga harakati za serikali kuwa na uwezo wa kuingilia mawasiliano kwa lengo la kuwalinda wananchi dhidi ya serikali zinazokandamiza uhuru wa watu binafsi au watu wanaopingana na watawala. Mataifa haya yanafanya nini kutimiza watakacho?

Nchi na na vyombo vya usalama vya mataifa makubwa, pamoja na mambo mengine ndio wana wataalamu bingwa wa teknolojia za mawasiliano na programu za kielekroniki/ kompyuta kuliko hata makampuni ya kibiashara. Baadhi ya gunduzi kubwa za teknolojia za mawasiliano duniani zimeanzia katika vyombo vya ulinzi na usalama. Mataifa haya badala ya kupambana na makampuni ya mawasiliano na kuwalazimisha kufungua madirisha na milango, wanahakikisha wataalamu wao wana maarifa, uzoefu, na elimu ya kutosha ya kila teknolojia mpya. Wanaposhindwa kukabiliana na changamoto basi inawalazimu kwenda mtaani kutafuta wataalamu na kuingia nao mikataba ya kuwasadia kwa kazi maalumu za kifundi. Hii haijafanya waache kulazimisha makamuni kulala milango wazi lakini wanapokataliwa wanabidi kuwa wapole hasa kutokana na mifumo yao imara ya kitaasisi na kisheria inayotoa uhuru na mamlaka makubwa katika biashara na kazi za kitalamu na kisayansi.

Kwa nchi zetu za ulimwengu wa tatu na zilizo nyuma kiteknolojia na utaalamu, bado safari ni ndefu kufikia hatua hizi. Nchi nyingi maskini hazina hata wataalamu wa kawaida katika vyombo vyao vya ulinzi na usalama wenye uwezo na elimu sahihi kuhusu mifumo ya kielekroniki. Na ndio mana sisi tuna njia zetu wenyewe za kimaskini-maskini za kukabiliana na tishio la kiusalama utokanao na mawasiliano ya kimtandao. Kwa kua sio malengo ya makala hii, sitazitaja wala kuzijadili. Ila niseme tu kwamba kama kuna eneo nyeti la kiusalama duniani kwa sasa ambalo nchi zetu zinatakiwa kuwekeza bila mzaha, siasa, kuchelewa, na kudharau taalamu na wataalamu, ni teknolojia za mawasiliano. Ni lazima nchi zetu ziajiri na kufundisha watu wenye uwezo mkubwa wa kiakili katika eneo hili ili wawe sehemu ya usalama na ulinzi wa taifa badala ya kulichukulia kirahisi na kutumiwa “watu wenye uwezo wa kawaida” kufanya jukumu hili. Tunaona sasa kwamba vita kubwa kati ya Marekani na mataifa pinzani kama Urusi, China, Korea na mengine sio ya silaha, majeshi, wala matisho ya silaha za nyuklia pekee bali imehamia kwenye mawasiliano na taarifa maana ndio habari za mujini kwenye ulimwengu wa dijitali.

Mwaka jana vyombo vya ulinzi vya Marekani viliingia kwenye mgogoro na kampuni kubwa ya simu za mikononi za iPhone na kompyuta aina ya Mac vikiitaka kampuni hii ipunguze ugumu wa kuingilia simu zao (hacking) ili waweze kupenyeza kwa kigezo cha kufuatilia mawasiliano mahususi ya kiusalama dhidi ya ugaidi. Walifanya hivi baada ya wataalamu wao kushindwa kabisa kufanikiwa kuingilia mawasiliano ya simu za iPhone kwa mtu ambaye anazitumia kwa kufuata taratibu za kiusalama ikiwa ni pamoja na kuweka ulinzi wa nywila (password). Walichokua wanataka ni kuwaambia iPhone, “Tumeshindwa kuvunja mlango au ukuta ili tuingie ndani ya nyumba hivyo tunaomba muache mlango wazi au muvunjie ukuta ukae wazi kutuwezesha kuingia ndani”. Kampuni ya Apple iligoma kabisa na ikavilazimu vyombo husika kutafuta mtaalam mtaani (ambaye walimpata nchi nyingine) ambaye alikua na utalaamu husika na wakafanikisha mpango wao.

Kampuni ya Facebook iliyonunua kampuni iliyodungua Whatsap, mwaka jana waliongeza usalama kwenye mawasiliano kwa njia ya programu ya whatsapp yanayozuia mtu kuweza kuingilia mawasiliano. Jambo hili lilileta utata mkubwa hasa kwa serikali ya Uingereza hadi kufikia bunge kutaka kutunga sheria itakayozuia kutumiwa kwa teknolojia za aina hii ambazo zinawanyima wakuu wa serikali na vyombo vya usalama kuingilia mawasiliano hata wanapokua na sababu za msingi.

Wewe unawezaje kujilinda?
Watu wengi wamekua na maswali mengi juu ya usalama na usiri (security and confidentiality) ya  mawasiliano yao wanayofanya hasa kwa njia ya simu za mkononi. Siku za karibuni watu wengi wameingiwa na hofu wakiamini kwamba mawasiliano yao sio salama na yanaweza kuingiliwa na watu wengine wenye nia mbaya, au vyombo vya usalama, au wapita njia, na hivyo kuhatarisha usalama wao na kudhoofisha usiri wao. Hili limetokana na ukweli kwamba kumekua na matukio mengi ya mawasiliano ya watu ambayo yalikua ni ya siri lakini yametolewa hadharani bila idhini yao na wengine kukamatwa na kushtakiwa kwa mawasiliano yalioonekana yanavunja sheria za nchi. Hofu hii inatokana na ukweli kwamba watu wengi wana uelewa mdogo juu ya teknolojia zinazotumika katika njia mbalimbali za mawasilino na hivyo kuwa wepesi kudanganywa, kutishwa, au kupotoshwa juu ya usalama na haki yao ya usiri wa mawasiliano.

Labda nijenge hoja kwa kukuuliza maswali:
1. Ni njia gani salama kuwasiliana kwa sauti kati ya kupiga simu za kawaida kwenye namba ya mtu au kutumia applications/ programs zinazotumia internet kama skype, whatsapp, na zingine?
2. Ni njia ipi salama kutuma ujumbe mfupi wa mkononi kati ya ujumbe mfupi wa simu za mkononi (SMS text messages) au kutumia program zinazotumia internet kama whatsapp, facebook, skype, nk, kutuma ujumbe wa maandishi?
3. Ni njia ipi rahisi kutuma ujumbe wa siri kati ya ujumbe mfupi wa simu, barua pepe (email), kuchati kwa Facebook, skype, whatsapp, twitter, nk?
4. Je, ni salama kiasi gani kuwasiliana au kushiriki kwenye mijadala ya makundi ya kuchati (alamaarufu kama grupu za whatsaap)?

Kielelezo cha ulinzi wa mawasiliano kati ya pande mbili. Chanzo: kutoka kwenye Internet
Sehemu ya pili ya makala hii itajikita kuchambua na kutoa mwanga kwenye maswali haya hivyo usikose kuisoma. Unaweza msaidia mtu mwingine kwa kumshauri kusoma makala hii ili kuongeza ufahamu wake wa mawasiliano anayotumia kila mara.

Mwandishi wa makala hii ni Mwalimu MM ambaye ni Mtafiti wa shahada ya uzamivu katika matumizi ya mifumo ya kielekroniki na simu za mikononi katika huduma za afya. Unaweza kuwasiliana naye kwa barua pepe (mmmwalimu (at) gmail.com )

Friday, November 20, 2015

"Hotuba ya Rais JPM ya Kufungua Bunge la 11, Inanishawishi kwamba alisoma Makala yangu"

Nimemsikiliza Rais wetu, Dr. John Pombe Magufuli alipokua anatoa hotuba ya ufunguzi wa bunge la 11. Hotuba yake imewajengea watanzania wengi tumaini jipya na kwa wachache nliowasiliana nao, wanajisikia fahari kuwa watanzania baada ya kumsikiliza rais wao. Rais amegusia mambo ya msingi sana yalihusuyo taifa letu na kuonesha ni kwa jinsi gani anazitambua shida na kero za watanzania na kajiandaa kukabiliana nazo kwa nguvu zake zote. Hotuba hii imenikumbusha mambo ambayo niliwahi kuyapendekeza kabla ya kuanza michakatop ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2015.



Miezi kama mitano iliyopita, niliandika makala kuhusu uchaguzi mkuu wa Uingereza wa mwaka 2015. Katika sehemu ya mwisho ya mfululizo wa makala hiyo niligusia mambo ambayo watanzania wanaweza kujifunza kutokana na uchaguzi huo hasa kwenye dhana ya kuchagua viongozi kwa kigezo cha kutatua changamoto za wananchi. Katika makala hiyo, nilieleza mambo 12 ambayo Rais wa awamu ya tano anatakiwa kuyajua na kuyafanyia kazi ili kuondoa mamumivu na mateso ambayo watanzania wanayo. Ninaomba niweke sehemu ya makala hiyo niliyoelezea mambo hayo kwani kwa sehemu kubwa Rais ameyaongelea katika hotuba yake ya ufunguzi wa bunge kwa undani na uzito wa kipekee kama nilivyokua nimeandika. Makala hiyo iko HAPA na niliandika hivi:


Uingereza wanafanyaje?

Nilionesha ni kwa jinsi gani kampeni za wenzetu zilijikita katika mambo ya msingi ya maisha ya watu wao. Mambo hayo hayakua mapya wala hazikua ahadi za kupeleka watu mwezini: hapana. Hoja zao zilikua zinaakisi mambo halisi za maisha ya wananchi wao ya kila siku na zilitokana na kauli na kilio cha wananchi bila kujali uzito wala wepesi wake. Masuala yote yahusuyo uhamiaji, kodi, elimu, afya, ulinzi, ajira, uchumi, na mengine yalitamkwa katika uhalisia wake tena kwa undani na kwa data zinazoonesha hali iliyoko na kinachoahidiwa. Kwa kifupi, hoja za kampeni zilikua ni uhalisia wa maisha ya watu na sio ndoto na ahadi za kisiasa zenye lengo ya kununua kura kwa udanganyifu wa danganya toto.


Watanzania tuna mambo yetu ya msingi ambayo yanatusumbua na twahitaji wanasiasa waje na hoja na mipango yao ya nini wanataka kutufanyia watakapokuwa viongozi. Tunataka watu wanaojua matatizo yetu maana wametusikiliza, wanatuelewa, ni wa kweli kwetu, na wanatuheshimu kwamba ndio tuna mamlaka wanayoyatafuta. Baada ya hapo watuambie wanapambanaje na kilio chetu. Hatutaki wanasiasa wanaojifanya wao ni miungu, wanajimu, waganga wa kienyeji au wao ni mti wa mwarubaini kwamba wana tiba ya kila tatizo: hapana. Tunataka watu waliotusikiliza sisi na kubeba hoja zetu kwa uzito uleule tulionao. Kisha wanaposimama kutuomba kura watuambie wanakwenda kuzishughulikia vipi na watupe vigezo vya kuwahukumu iwapo watashindwa kutekeleza wanachoahidi.

Pamoja na kwamba kipenga cha uchaguzi mkuu bado hakijapulizwa na vyama vya siasa bado VIMEGOMA kututajia mapema majina ya watakaogombea nafasi mbalimbali ili kutupa muda wa kutosha kuwahoji na kuwachambua, hoja za msingi juu ya uchaguzi mkuu zinajulikana. Wananchi tunajua ni nini kinatusumbua au tungetamani kifanyiwe kazi na wanasiasa. Tumekua tukilizwa kwa muda mrefu na maumivu makali tunayokutana nayo kwenye maisha ya kila siku na jinsi yanavyotukatisha tamaa na kutuondolea furaha. Ngoja nitaje machache yanayotuumiza vichwa:

MOJA: Utaifa na Taifa letu. Moja ya mambo yanayoisumbua nchi yetu kwa miaka ya karibuni ni umoja wa taifa letu na wananchi yake. Kumekua na malumbano na kauli nyingi ambazo kwa namna moja au nyingine zinatishia uhai wa utaifa na umoja wetu uliojengeka kwa miaka mingi. Jambo hili linaweza kuonekana katika maeneo matatu: moja ni swala muungano kati ya Zanzabar na Tanganyika; mbili ni mgwanyiko unajitokeza kikanda au kimikoa: upemba na uunguja, umwanza na ukilimanjaro, umbeya na upwani; tatu ni mgawanyiko wa kidini hasa mvutano kati ya waislamu na wakristo. Katika uchaguzi mkuu ujao, tunataka tuone wale wanaotaka kutuongoza wawe na kauli na majibu sahihi jinsi ya kukabiliana na migawanyiko hii. Watuambie watafanya nini na watafanyaje kutuwekea mazingira mazuri ya kulijenga taifa moja lenye umoja na hata inapolazimika kutofautiana, tufanye hivyo bila mivutano na hatari ya kuvunja umoja wetu

MBILI- Katiba Mpya:
Hadi sasa kila mmoja wetu anafahamu kinachoendelea kuhusu mjadala wa katiba mpya. Tunajua ni kwa kiasi gani jambo hili limekua zito na gumu kwa miaka karibu mitano iliyopita. Tunajua limetumia gharama kiasi gani na tunajua ni jinsi gani limeongeza mgawanyiko mkubwa miongoni mwa watu na makundi mbalimbali ya kijamii. Tunajua ni kwa jinsi gani limeingilia mipango mingine na tunajua tuko wapi sasa hivi na nini kinaendelea.

Tunataka wanaogombea, bila kujali vyama vyao, watueleze kwa undani na uhakika wana mawazo na mipango gani ya kuhakikisha mchakato wa upatikanaji katiba mpya utafikia tamati tukiwa na umoja wa kitaifa, ushirikiano, mshikamano na kutupa majibu ya changamoto tunazotamani zitatuliwe na katiba.


TATU - Umaskini: Kama taifa bado tumelemewa na umaskini kwa sehemu kubwa sana. Hata kama kuna watu wachache wenye unafuu, hatuwezi kusema nchi imeendelea wakati bado kuna mamilioni ya watu wasio na hakika ya chakula, mavazi, malazi, maji safi na huduma za afya. Wananchi tuna mamumivu makali yanayotokana na ugumu wa maisha.Tunataka kila anayegombea uongozi, atuambie kila mmoja kwa nafasi yake, ana mawazo na mipango gani ya kutusaidia kama taifa kuondokana na umaskini huu.


NNE: Maadili:
Nchi yetu iko katika wakati mgumu sana kwa maana ya hatari kubwa ya kuzama na kuwa taifa lisilo na misingi ya maadili inayotuongoza. Kuna kila ushahidi na uzoefu wa maisha ya kawaida ya kila siku unaonesha jinsi nchi yetu imakosa misnigi ya kimaadili. Rushwa na kujuana vimekua ndio vigezo vya mambo mengi kwenye jamii yetu. Mara nyingi kama hujatoa rushwa au humjui mtu unaweza kujikuta katika wakati mgumu sana wa kupata huduma hata zile za lazima kama afya. Haki zinapatikana kwa kununuliwa. Uaminifu umekosekana kwa kiasi kikubwa. Wizi na ufisadi unaonekana kuanzia mtaani kwa wingi wa vibaka, waporaji njiani, majambazi, na matumizi mabaya ya mali za umma hata katika ofisi nyeti zinazotegemea kuwa mfano. Hofu ya watoto wadogo na vijana kwa wakubwa wao haipo tena. Heshima ya wakubwa/wazazi mbele ya watoto inapotea na mbaya zaidi wengi wa wanaojiita viongozi au waliopewa nafasi ya kutuongoza, hawana maadili hata ya kujiongoza wao wenyewe.

Anayetaka kutuongoza katika nafasi yoyote ile ana majibu na mipango gani inayotekelezeka kutukwamua katika kukosekana kwa maadili? Yeye mwenyewe ana maadili?


TANO - Mapato ya taifa: Watanzania wengi na hata wageni wanaotujua, hawaelewi kwa nini sisi ni maskini. Kila wanapotazama wanaona tumezungukwa na kila aina ya utajiri na mali ambazo zingetakiwa kutuweka mahali fulani mbali na juu sana kuliko tulipo sasa. Hatuelewi ni kwanini pato la taifa liwe dogo na kwa nini bado tuendelee kuishi kwa kutegemea misaada ya wahisani.


Tunataka wagombea watueleze na kutuonesha kulijua hili kama tatizo. Watueleze ni kwa jinsi gani mali ya taifa itatumika kuongeza pato la taifa. Watuambia ni kwa jinsi gani ukwepaji mkubwa wa kodi utadhibitiwa katika nchi yetu. Kodi imekua mzigo mkubwa kwa wafanyakazi wanaojititimua kujitafutia kipato cha ujira mdogo kwa kazi kubwa na ngumu. Wakati huohuo, kuna kila dalili kwamba wengi wa matajiri na wafanya biashara hawalipi kodi kabisa au hawalipi ipasavyo. Ukusanyaji wa kodi nchini ni chini ya asilimia 20% ..ikimaanisha kama nchi ilitakiwa ikusanye shililingi mia moja basi zaidi ya 80 zinapotea na tunakusanya chini ya shilingi 20 tu. Watuoneshe wapi kuna miaya ya kodi na watakabiliana nao kwa mtindo gani na tuwape kigezo gani cha kufikia na kuwawajibisha. Tunataka watumbie pia uaminifu wao wenyewe wa ulipaji kodi kulingana na mapato na mali zao ukoje na iwapo twaweza kuthibitisha.


SITA - Uwekezaji na maslahi ya Taifa: Mfumo wa uendeshaji wa nchi yetu kwa sasa sehemu kubwa unategemea uwekezaji wa ndani na wa nje. Kwa muda mrefu tumekua tukilia kwamba wawekezaji hawa hawatutendei haki. Kwanza wanapendelewa na kupewa heshima kuliko wenyeji au wasio wawekezaji na pili wanatunyonya kwa njia nyingi sana. Sheria haziwabani juu ya mishahara kwa wenyeji na wana uhuru wa kutulipa wapendavyo; wamekua wakipendelea wageni kwenye baadhi ya ajira kuliko wazawa na wakati mwingine huenda wamekua sehemu ya magenge ya wahujumu uchumi kwa kuwa wadanganyifu kwenye mapato yao na kwenye kulipa kodi.


Tunataka wanaotaka kutuongoza watuambie wanalifahamu hili kwa kaisi gani na watueleze wamejipanga kiasi gani kwa namna gani kukabiliana nalo. Watuambie ni kwa jinsi gani tutaanza kujisikia vizuri kuwa watanzania ndani ya nchi yetu na kuona fahari kwamba serikali na taifa linasimamia maslahi yetu kama ilivyo kwa nchi kama Uingereza ambayo inafanya kila linalowezekana kulinda ajira na maslahi ya raia wao kabla ya wageni


SABA-Utamaduni wetu: Nchi yetu haina tasfiri sahihi ya nini ni utamaduni wetu. Nilisoma makala moja katika mitandao ya inayoelezea nchi yetu kama nchi maskini kwenye tamaduni zake na moja ya sababu ni kutokuwa na hifadhi na maandishi na vitabu vihusivyo tamaduni zetu. Sina hakika ni watoto wangapi wa kitanzania wenye ujasiri wa kusimama na kueleza kwa uhakika tamaduni zetu kama taifa. Na hata kama wapo sina hakika kama kile mtoto wa Rukwa anachokijua kama utamaduni wa mtanzania ndicho atakisema mtoto wa Kagera au Bagamoyo. Nchi imepoteza mwelekeo wa kimaadili na kitamaduni na tunaiga kila tunachokutana nacho mtaani. Hatuwezi kujieleza sisi ni akina nani, tunaamini katika nini na ni nini misingi yetu kama nchi. Dira yetu ni nini na imejengwa katika nini kinachorithishwa kutoka kizazi hadi kizazi.


Tunataka wanaotuomba kutuongoza wajipange kutuambia wanawaza nini juu ya hili. Wanalijua kiasi gani na ni mzigo kwenye mioyo yao kwa kiasi gani. Kisha watuambie tunaanzia wapi kuziba ufa ambao umeshakaribia kuangusha ukuta.


NANE-Huduma za Jamii: Kama kuna kitu ambacho hatuna hakika nacho katika nchi yetu ni huduma za jamii. Ni watanzania wachache sana, hata miongoni mwa wale wenye fedha au mali, ambao wana hakika kwamba wiki nzima ijayo watapata umeme, watapata maji safi ya bomba, wana hakika ya kuogo kila wanapotaka, wana hakika ya huduma bora za afya wanapoumwa, wakipata tatizo la kiusalama na kisheria watapata huduma stahiki ya ulinzi, usalama na haki zao na mengine kama hayo. Tuna huduma mbovu karibu kila eneo na hakuna hata eneo moja ambalo kuna mtu mwenye ujasiri wa kusema kwa hili tumefanikiwa. Jambo hili limekua kubwa na gonjwa baya kwani hata makampuni binafsi yanayofanya biashara yameathirika na mfumo huu na wao hawajali tena wateja wao. Huduma za jamii kwenye nchi yetu zaonekana kama jambo la anasa na ikitokea umekwenda mahali ukakutana na msamaria mwema akakuhudumia unaweza kujihisi kama sio kweli vile, kama muujiza vile, ama kakupendelea, au unadaiwa au unahongwa.

Tunataka wanaotaka kutuongoza kwenye kampeni zao watuoneshe ni kwa jinsi gani matatizo haya yanawahusu wao na ni kwa jinsi gani wanautaka uongozi wakiwa na lengo la kubadilisha na kuboresha hali ilyoko. Hili linatuhusu sana na hatutaki siasa, tunataka kubadilika.


TISA - Elimu: Ukiwasikiliza watu wengi utasikia malalamiko ya kushuka kwa ubora na kiwango cha elimu yetu. Utasikia tatizo la ukosefu wa elimu na mfumo wa elimu kuwa legevu. Utasikia habari za ubovu wa mazingira ya kupata elimu kuanzia shule za umma za msingi, sekondari na hata vyuo. Utasikia kilio cha kukamuliwa mamilioni ya ada kwa shule za binafsi. Utasikia kilio cha mishahara midogo na isiyolingana na hali ya maisha wala elimu waliyonayo waalimu wa shule za msingi, sekondari na wahadhiri wa vyuo vikuu. Kwa sasa kuna mjadala mzito juu ya nini kipimo cha ubora wa elimu yetu na tatizo la mkanganyiko wa lugha za Kingereza na Kiswahili ambazo zote hatuzijui wala kuzitumia kiufasaha. Utasikia kilio cha elimu kutolewa kwa upendeleo na hongo hasa kwenye vyuo vikuu. Utasikia kilio cha obovu wa wasomi wenye shahada wasioweza hata kujenga hoja wala kueleza waochokijua pamoja na kuwa na shahada zinazoitwa za daraja la kwanza.


Wanasiasa wanaotaka kutushawishi tuwachague kwenye kampeni zao wanalazimika kutonesha wanalijua hili kwa kiasi gani. Wana mipango gani na wamejipangaje kutusaidia kulitatua. Hatutaki ahadi na porojo zisizo na uhalisia. Tumechoka kuonekana wa nyuma na tusio na ujasiri kila tunapokwenda kutokana na ubovu wa elimu yetu.

Tunataka kuondoka hapa tulipo na wanawajibika kutupa majibu sahihi. Kwa wale ambao walikimbia shule lakini leo wanataka kutuongoza tusisite pia kuwauliza watatutatuliaje matatizo makubwa ya elimu katika enzi za sayansi na teknolojia huku wao wenyewe wahawajaipitia? Wanaelewa nini?


KUMI - Usalama. Maendeleo yoyote ya kijamii ambayo usalama wake ni wa mashaka hayana maana. Usalama ni jambo la msingi sana na linalomjengea mtu uwezo na ujasiri wa kuishi kwa faida kwake binafsi na kwa jamii. Hakuna kitu kinachokatisha tamaa kama kujua kwamba wewe na mali zako hamuko salama na kwamba kila wakati una mashaka. Usalama katika nchi yetu unadorora sana. Siku hizi ni kawaida sana kusikia makundi ya vibaka wamevamia makazi na kupora mali na kudhuru watu. Ni kawaida kusikia watu wameporwa barabarani tena mbele ya watu na katika maeneo ya wazi kabisa. Ni mazoea sasa kusikia mabenki yameporwa mchana tena kweupe na kusikia watu wametekwa na kuteswa na kuumizwa. Tuna changamoto ya ugaidia na mambo kama hayo. Usalama unapunguza muda wa kufanya kazi kutokana na hofu na unalazimisha kutumia rasilimali nyingi katika kujilinda. Zaidi sana unajenga hofu ya maisha, unaondoa furaha na kuleta msongo wa mawazo.

Wanaotaka kutuongoza wanajua nini kuhusu usalama wetu? Wamejiandaaje kubadilisha hili? Nini kimeshindikana na watawezaje kukibadilisha?


KUMI NA MOJA - Ajira. Nilisoma kauli ya Profesa mmoja wa chuo kikuu cha Dar es Salaam aliyesema taifa letu limejengwa katika misingi ya ukwepaji matatizo. Taifa la watu ambao mara nyingi hawapendi kutatua tatizo bali wanajipanga kutafuta namna ya kulikimbia. Na wanafanya hivyo kwa kutengeneza matatizo mengine.

Ukisikiliza kauli za viongozi wa nchi zote tajiri duniani hoja kubwa ni kutafutia raia wao ajira. Kuajiriwa ni jambo la msingi sana la kumpa raia uhakika wa maisha na kuchangia pato la taifa kwa kodi na uwezo wake wa kifedha. Katika nchi zao wametengeneza vituo maalum vya kusajili watu wote ambao hawana kazi na kurekodi ajira zinazotengenezwa kila siku. Wanapotoa takwimu za ajira kwamba kuna ukosefu kiasi gani au kuna ajira kiasi gani hawatoe takwimu hizo kwa kukisia au kwa kubuni au kisiasa. Wanaongea data za uhakika ambazo unaweza kuzifuatilia bila jasho. Katika nchi yetu unapoisikia takwimu za idadi ya ajira zilizopatika unajiuliza mara mia zimepatikanaje na zimepatika wapi? Ni zipi na zimebadilisha nini na kwa kiasi gani?


Tofauti na wenzetu hawa, wanasiasa wetu wanatuambia sio kazi yao kutusaidia kupata ajira badala yake twatakiwa tujiajiri. Sijajua hii kauli ilitoka wapi na alianzisha nani. Kujiajiri ni wazo jema na zuri lakini huwezi kuitumia kama hoja tangulizi mbele ya taifa la watu lenye mamilioni ya watu wasio na ajira. Ni lazima viongozi wawajibike hadi mwisho wa uwezo na mifumo ya kisera, kisheria na kiserekali kujenga kwanza miuondombinu na mazingira ya watu kujiajiri; ni lazima kuwa na mikakati ya makusudi ya serikali kuongeza ajira kunakoendana na kuongeza pato la nchi; lazima kuwe na ubunifu na uwekezaji mpya na sio kuachia soko pekee au sekta binafsi itengeneze ajira.


Ukishajenga haya mazingira wala uhitaji kuwakumbusha watu kujiajiri maana soko litawaweka mahali sahihi. Wenye uwezo wa kujiajiri na kutengeneza ajira kwa wengine watafanya hivyo na wale ambao hawana uwezo wa kujiajiri watajikuta wameajiriwa. Pia lazima viongozi watambue kwamba sio kila mwanadamu katengenezwa na vimeng'enyo vya kujiari au kuwa mfanya biashara. Hivi vitu vinaendana na mtu alivyo, elimu, upeo wa mambo na vipawa vilivyo ndani yake. Mikakati ya kulazimisha kila mtu awe mchuuzi kama njia ya kutengenza ajira haina mantiki na imewapotosha na hata kuwapoteza wengi. Ninajua watu kadhaa ambao kwa kujiingiza kwenye biashara kwa mtindo huu wamejikuta wamefilisika na kupoteza mali nyingi; wamejikuta wana madeni kwenye mabenki na hawawezi kulipa na wapo walioamua kujiua maana hawaoni kama wataweza kulipa.

Wanaotaka uongozi wanajua haya? Yana uzito kiasi gani kwao? Kwenye kampeni tunataka majibu yanayoeleweka. Wasitutolee kauli za matumaini bali watupe mipango halisia na inayotekelezeka. Hatutaki majibu ya mazoea na kauli za kutiana moyo. Hatutaki viongozi waliokariri vitabu vya manifesto za vyama vyao bali tunataka viongozi wenye uwezo wa kwenda kuzifanya manifesto hizo zitekelezeke hata kama waliotunga hawakujua wanaandika nini. Hata mwenyekiti wa kijiji ana uwezo na nafasi ya kutatua tatizo la kijiji chake kwa sehemu bila kujali chama chake kinasema nini.


KUMI NA MBILI- Uwajibikaji. Watanzania tumechoka kuongozwa na wanasiasa ambao wakati wa kampeni wanatupigia magoti, wanalia machozi, wanatubusu na kutuambia wanatupenda kwa kuwa wanatafuta kura zetu. Lakini tunapowapa madaraka wanabadilika kuwa wafalme na miungu. Wanabadilika kuwa wajuaji, wasomi, wataalamu, mabingwa wa kila fani na waheshimiwa. Wanabadilika kuwa watu wasioambilika, wenye kiburi na wasiosikiliza kilio, ushauri, maonyo na mambo ya wananchi wao. Hili jambo limekua sababu ya maumivu na uchungu mkubwa sana kwa wananchi na linatupa sura na maana tofauti sana ya uongozi.


Wanaotaka kuja kutuomba kura wawe wamejiandaa. Kama wanatafuta kura zetu ili wawe watu wa namna hii juu yetu hatutawakubali. Tunataka watuambie wanakwendaje kuwa watu wa tofauti na mfumo huu. Wanakwendaje kuwa watumishi kwetu na wanaotusikiliza katika uongozi wao. Wakubaliane nasi kwamba tuwape masharti na vigezo vya utumishi na viongozi tunaowataka na iwapo watashindwa kuvifikia waturuhusu kuwawajibisha kwa kuwakataa na hata kuwaadhibu kisheria. Hatutaki viongozi wanaojiona wao ni wajuaji kuliko kila mtu kwa sababu tu tumewapa nafasi ya kutuongoza.

Ninaomba nimalizie makala hii kwa mambo haya kumi na mbili. Vipo vilio na changamoto nyingi zinazotukabili lakini hizi nimezipa uzito maana madhara yake ni makubwa kwetu na yanasambaa kama moto wa kiangazi.


Niandikie kupitia: mmmwalimu at gmail.com


Monday, November 16, 2015

“ Magufuli might not be the president of your choice, but he is the president, anyway!”



Mwaka 2005, siku chache kuelekea ukingoni mwa uongozi wa Rais mstaafu Benjamin Mkapa, alikua mgeni rasmi kwenye hafla ya kumuaga iliyoandaliwa na taasisi ya sekta binafsi (Tanzania Private Sector Foundation). Nakumbuka ilikua jioni, ameandamana na mke wake na tukio lile lilioneshwa na kituo cha ITV. Pamoja na hotuba fupi za kumpongeza na kumuaga, na zawadi alizopewa na wanachama wa taasisi hii, Mzee Mkapa alipewa nafasi ya kuongea. Nakumbuka alitoa hotuba fupi kwa lugha ya kikoloni ambayo haijaandikwa. Pamoja na kwamba sikumbuki hotuba nzima na sijafanikiwa kuipata kwenye mitandao, ila katika yale aliyongea nimekua nikikumbuka sentensi moja ambayo aliitoa huku akicheka. Ilikua na maneno yanayofanana na haya, “I might have not been the best president, but I was your president, anyway!”. Nikitafsiri kauli ile kwa lugha ya kimatumbi, alimaanisha “Inawezekana sijawa Rais mzuri sana au kama ambavyo watu walitegemea niwe, lakini pamoja na hilo bado haiondoi ukweli kwamba mimi ndio nilikua Rais wenu!”.

Mzee Mkapa alitoa kauli hii sio kwa sababu alishawishika kwamba alikua rais mbaya. Hapana. Nakumbuka alipokua anaelekea ukingoni wa urais wake, pamoja na shutuma na mambo kadhaa yaliyoibuliwa kuhusu udhaifu kwenye uongozi wake, bado alisifiwa kwa kazi nzuri aliyoifanya kwa miaka kumi hasa ya kukuza uchumi, kupunguza mfuko wa bei, kuongeza akiba ya taifa, kulipa madeni ya nje, na kuimarisha sekta binafsi. Nakumbuka watu walikua na maswali sana iwapo rais ambaye angefuata baada yake angeweza kuvaa viatu vyake na wako hata waliotoa mapendekezo kwamba kama inawezekana basi aongezewe muda. Mzee Mkapa alikua anajua sifa hizi, hivyo kauli hii naweza kuitazama kama aina fulani ya utani na majigambo ya kufurahia kazi yake. Wale waliokua wanamsikiliza walifurahi na kuangua kicheko.

Watanzania tumeamaliza uchaguzi na kwa namna yoyote ile tunayoweza kuielezea, tuna mtu ambaye kwa taratibu zetu za kikatiba, kakabidhiwa madaraka makubwa kabisa, yaani kuwa Rais wa Jamuhuri wa Muungano wa Tanzania. Mtanzania huyu anaitwa John Pombe Joseph Magufuli, kwa kifupi kama JPM. Kwa kuwa uchaguzi uliopelekea yeye kuwa Rais ulikua wa vyama vingi, watanzania waligawanyika katika mchakato mzima wa uchaguzi kila mmoja akimshabikia yule aliyedhani ndio anafaa kuwa kiongozi wake. Kwa minajili hiyo, wako watu wengi, tena kwa mamilioni, ambao hawakumchagua JPM wala hawakutaka awe rais wao kwa sababu moja au nyingine.

Hata hivyo, sote kama taifa tunajua sheria za mchezo wa uchaguzi (rules of the game). Moja ya sheria hizo ambayo ni ngumu sana kuimeza, ni kwamba, mmoja akishatangazwa mshindi na kuapishwa kuwa Rais, basi sote kama taifa, hatuna budi kukubali kwamba huyo ndio kiongozi wetu. Kama moja ya mamlaka tunayomkabidhi kwa niaba yetu, mtu huyo ndiye anakua Kamanda na Amiri Jeshi Mkuu wa majeshi yetu yote ya ulinzi na usalama. Wanajeshi wetu wote waliojitoa maisha yao sadaka kwa ajili ya ulinzi na usalama wetu, wanakula kiapo cha utii mbele yake. Kama vile haitoshi, mtu huyo akishaapishwa ndio anakua mkuu wa serikali na mwajiri wa watanzania wote katika utumishi wa umma. Mtu huyo ndio anabeba taswira ya nchi yetu na ndio mwakilishi wetu mbele ya uso wa kimataifa. Mtu huyo ndio anaamua aina ya utawala wa nchi uwaje na ndio mwenye mamlaka ya kuteua watu mbalimbali na kuwakabidhi majukumu ya kusaidiana naye kujenga nchi, kutoa huduma za kijamii, na kuleta maendeleo. Kama vile haitoshi, mtu huyo tunampa kibali cha kuishi na kufanya kazi kutokea jengo jeupe lililoko wilaya ya Ilala, mtaa wa Magogoni.

Kwa misingi hii ya kikatiba na kisheria, kila mtanzania, awe alimchagua JPM au vinginevyo; awe alipenda awe rais wake au vinginevyo; awe anaukubali uwezo wake wa kiungozi au vinginevyo; sote kwa pamoja, tunalazimika kumtambua, kumkubali, kumtii, kumsaidia, na kumsikiliza kama Rais wa Jamuhuri wa Muungano wa Tanzania. Kwa kauli ile ya Mzee Mkapa, naweza kusema, “Bila kujali kwamba JPM ni rais mzuri au la, bila kujali tunampenda sana au vinginevyo, bado haindoi ukweli kwamba, kwa sasa, yeye ndiye Rais wa Jamuhuri ya Muungano wa Tanzania”. Kwa lugha ya kikoloni twaweza kusema, “Whether you chose him or not, whether you like him or not, it does not change the fact that, he is the current president of the United Republic of Tanzania, anyway!!”.

Kwa kuwa kila Mtanzania anategemewa kushiriki kuipenda na kuijenga nchi yetu; kuhakikisha kwamba taifa letu lina umoja na mshikamano; kuhakikisha kwamba tuna utulivu na tunapata maendeleo katika nyanja zote; na kuhakikisha kwamba tunalinda na kuitetea nchi yetu mbele ya maadui na wanaoinyemelea; basi kwa umoja wetu, tunalazimika kushirikiana na JMP kufanya kazi na kila mmoja kutimiza wajibu wake katika eneo lake kwa manufaa ya nchi yetu. Wale ambao hawakumchagua, ni lazima wukubali kwamba hawawezi kubadili ukweli huu kwa kuendelea kuwa na uchungu, hasira, maumivu, chuki, na mengine kama hayo kwa vile tu matakwa yao hayakutimia. Ni lazima tutoke hapo na kusonga mbele kwani tukibaki katika “mood” ya uchaguzi na “hasira ya matokeo ya uchaguzi”, hatutajitendea haki sisi wenyewe na hatutalisaidia taifa letu ambalo sote kwa pamoja tunalipenda.

Katika kitabu cha Yeremia kwenye Biblia takatifu, kuna hadithi ya wana wa Israel ambao walichukuliwa mateka kutoka nchi yao na kupelekwa utumwani Babeli. Kwa mtazamo wao, walidhani kwamba utumwa ule ambao ulitokana na maasi yao mbele ya Mungu wao, ni wa kitambo tu na Mungu atawakomboa warudi makwao mapema. Hivyo walipokua kule Babeli, waliendelea kuishi kama wapitaji maana sio kwao na hawakujiona kama sehemu ya nchi ile. Huenda wana wa Israel waliendelea kulia na kuomba usiku na mchana huku wakijipaka majivu usoni na kuvaa magunia kama ilivyokua kawaida yao wakati wa majonzi. Huenda waliendelea kulalamika na kunung’unika na kumkosoa mfalme wa Babeli na serikali yake huku wakitoa kila aina ya maneno ya laana. Hawakushiriki kuitakia mema nchi ile wala kuiendeleza kwa sababu hawakuupenda utawala uliowafanya kuwa watumwa mbali na nchi yao ya ahadi.

Ila Mungu kwa kuwa ni warehema, hata katika hali ya uasi wao, hakuwatupa na kuwasahau bali aliwawazia mema na hakuacha kutuma manabii kuongea nao. Katika hali ya kushangaa pale walipodhani Mungu anakuja kuwaokoa na kuwarudisha katika nchi yao, Mungu anamtuma nabii kuwapa ujumbe ambao bila shaka ilikua vigumu sana wao kuuelewa na kuukubali. Ujumbe huo uko katika Kitabu cha Yeremia sura ya 29. Ninakuu maneno ya ujumbe ule kuanzia mstari wa nne hadi wa saba na ule wa kumi: nayo yanasema hivi, , BWANA wa majeshi, Mungu wa Israeli, awaambia hivi watu wote waliochukuliwa mateka, niliowafanya wachukuliwe toka Yerusalemu mpaka Babeli; Jengeni nyumba, mkakae ndani yake, kapandeni bustani, mkale matunda yake; oeni wake, mkazae wana na binti; kawaozeni wake wana wenu, mkawaoze waume binti zenu, wazae wana na binti; mkaongezeke huko wala msipungue. Kautakieni amani mji ule, ambao nimewafanya mchukuliwe mateka, mkauombee kwa BWANA; kwa maana katika amani yake mji huo ninyi mtapata Amani…. Maana BWANA asema hivi, Babeli utakapotimiziwa miaka sabini, nitawajilia ninyi, na kulitimiza neno langu jema kwenu, kwa kuwarudisha mahali hapa”.

Katika hali ya kawaida, ujumbe huu ni mgumu na mzito sana kueleweka kwa mtu ambaye anajiona kaonewa, kashindwa, ana uchungu, ana hasira, ana maumivu, na hana thamani katika mazingira aliyoko (hata kama sio kweli). Ni ngumu kukubali ujumbe huu kutoka kwa Mungu ambaye alitegemewa atasikia kilio chao na laana walizokua wanazozitoa kwa nchi ile ya ugeni wakitamani iadhibiwe. Waisrael walitamani kuona kitu kimoja tu: adhabu kwa mfalme wa Babeli na nchi yake na wao kurudi kwao. Labda waliomba watu wa Babeli watandikwe na kipindupindu kama ilivyo aina ya laana za kabila la Waibo kule Nigeria; au wote wavanmiwe na nyuki wenye sumu kali; au nchi ile itandikwe na radi ya moto mkali. Lakini kinyume na maombi hayo, Mungu anawaambia, “Acheni kalalamika na kuhuzunika. Najua muko utumwani lakini changamkeni, endeleeni na maisha, fanyeni kazi na ombeni kwa ajili ya amani na mafanikio ya Babeli. Babeli ikifanikiwa, nanyi mutafanikiwa, ikiangamia, nanyi mutaangamia, ikiwa na amani nanyi mutaishi kwa amani hadi hapo nitakapokuja kuwachukua na kuwarudisha katika nchi yenu”. Kwa kauli ya Mkapa, Mungu wao aliwaambia, “Haijalishi Babeli ni nchi yenu au la, haijalishi munapapenda au la, haijalishi muko huru au utumwani; hapa ndipo mulipo kwa sasa na maisha yenu yanategemea hali ya nchi hii”

Tanzania sio nchi ya utumwa kwetu kama ilivyokua kwa wana wa Isarel kule Babeli. Hii ni nchi yetu sote na twajisikia fahari nayo. Hivyo tuna sababu nyingi zaidi ya kuendelea kuipenda na kuitakia mema kuliko ilivyokua kwa wana wa Israel kule Babeli. Hata kama uchaguzi ulikwenda kinyume na maombi na matakwa yetu, bado maisha yetu yana thamani kubwa kuliko matakwa ya uchaguzi ambao hatuwezi kubadili kilichotokea. 




























Kama ambavyo wana wa Israel waliambiwa waishi kama vile ndio wamefika na hakuna kuondoka hadi miaka sabini itakapotimia, na sisi kama watanzania, twatakiwa tusahau machungu ya uchaguzi, tumkubali rais wetu JPM na uongozi wake, tusaidieane nae kuijenga nchi na kuitakia mema: hadi uchaguzi mwingine utakapokuja tufanye maamuzi mengine kulingana na hali ya wakati huo. 


“MAGUFULI MIGHT NOT BE THE PRESIDENT OF YOUR CHOICE, AND YOU DON’T APPRECIATE HIS PRESIDENCY, BUT HE IS THE PRESIDENT, ANYWAY!!”.

Mungu ibariki Jamuhuri wa Muungano wa Tanzania